Dla nauki i biznesu

Ponad 340 mln euro zarezerwowano na rozwój zachodniopomorskiego sektora gospodarczego w ramach RPOWZ 2014-2020. Środki te mają wzmocnić regionalne zasoby i pobudzić potencjał prorozwojowy regionu w kierunku innowacji i nowoczesnych technologii. Nie da się tego zrobić bez pogłębienia współpracy sektora biznesu ze światem nauki.

Unia Europejska od lat mocno stawia na tworzenie warunków dla rozwoju konkurencyjnej gospodarki w oparciu o nowoczesne technologie i innowacje. Na Pomorzu Zachodnim narzędziem wspierającym rozwój gospodarczy jest Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego. – W perspektywie finansowej 2007-2013 wsparto infrastrukturę instytucji otoczenia biznesu działających na rzecz innowacji. Dofinansowanie otrzymały także zachodniopomorskie uczelnie wyższe, m.in. na rozwój bazy B+R dla energetyki wiatrowej, biologii molekularnej, biotechnologii czy eksploatacji statków – mówi Barbara Opar, główny specjalista w biurze ds. koordynacji instrumentów wsparcia Wydziału Zarządzania Strategicznego w UMWZ. Pomoc była zatem udzielana na projekty rozwijające bazę przeznaczoną docelowo do prowadzenia badań, których rezultaty mają służyć przedsiębiorstwom.

Również w perspektywie 2014-2020 jednym z kluczowych zadań samorządu jest wspieranie konkurencyjności i innowacyjności gospodarki poprzez usprawnianie transferu wiedzy i rozwiązań naukowych do przemysłu i sektora biznesu. W I osi priorytetowej „Gospodarka – Innowacje – Nowoczesne Technologie” RPOWZ  zarezerwowano na ten cel ponad 340 mln euro. – Program Regionalny sprzyja budowaniu klimatu przychylnego innowacjom i sprawia, iż innowacyjność przestaje być pojęciem zarezerwowanym tylko dla dużych, posiadających spore zasoby finansowe firm – wyjaśnia Barbara Opar.

Na sferę B+R w RPOWZ 2014-2020 zarezerwowano ponad 53 mln euro. Co ważne, środki te mogą być przeznaczone na inwestycje wykorzystujące potencjał inteligentnych specjalizacji. – Firmy, uczestnicząc w procesie kreowania inteligentnych specjalizacji regionu, zgłaszały potrzeby związane ze współpracą z jednostkami naukowymi i instytucjami otoczenia biznesu. Wskazały też bariery, jakie napotykają w trakcie poszukiwania innowacyjnych rozwiązań i prowadzenia działalności w zakresie badań, rozwoju i wdrożeń. Pogłębiona analiza potrzeb i przeszkód oraz ich konfrontacja z potencjałem regionalnych jednostek naukowych pozwoliła określić zadania infrastrukturalne instytucji nauki. Mają one szanse przysłużyć się realizacji strategii inteligentnych specjalizacji w zakresie budowania oferty uczelni publicznych na rzecz badań i rozwoju tłumaczy Barbara Opar.

Barbara Opar, główny specjalista w biurze ds. koordynacji instrumentów wsparcia Wydziału Zarządzania Strategicznego w UMWZ: Siłę i potencjał województwa mają stymulować lokalne zasoby, regionalna specyfika i nasza odrębność. To szansa i jednocześnie ogromne wyzwanie dla zachodniopomorskiej gospodarki. Oznacza to bowiem odejście od dotychczasowej „pomocy dla wszystkich” na rzecz wspierania tych dziedzin, które cechuje potencjał prorozwojowy, w szczególności w obszarze wdrażania wyników prac B+R.

Na rzecz przedsiębiorstw

Kluczowe inwestycje zgodne z potrzebami regionalnego rynku znalazły się w Kontrakcie Terytorialnym, czyli umowie pomiędzy stroną rządową a samorządem województwa w zakresie kluczowych dla rozwoju Pomorza Zachodniego przedsięwzięć realizowanych z poziomu krajowego i regionalnego. Narzędziem wyboru przedsięwzięć, które w najwyższym stopniu wpisują się w cele rozwojowe regionu w zakresie badawczo-rozwojowym, jest Zachodniopomorska Lista Infrastruktury Badawczej na rzecz Przedsiębiorstw (ZLIB). Lista jest autorskim pomysłem Urzędu Marszałkowskiego. W pierwszym etapie otwartego naboru Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego zidentyfikował przedsięwzięcia spełniające warunki wsparcia publicznej infrastruktury B+R.

Wpłynęło 13 propozycji, z czego pozytywną ocenę otrzymało siedem. Projekty przekazano następnie do weryfikacji stronie rządowej. Finalnie pozytywną opinię Ministerstwa Rozwoju, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego otrzymało pięć przedsięwzięć. Zostały one wpisane do Kontraktu Terytorialnego i mogły ubiegać się o wsparcie w ramach działania 1.3 Rozwój publicznej infrastruktury B+R – mówi Barbara Opar. Wnioski o dofinansowanie projektów ZLIB w ramach tego konkursu uczelnie składały do 7 sierpnia br.

Projekt Centrum badawczo-wdrożeniowe inżynierii powierzchni, projektowania i symulacji procesów oraz badań wibroakustycznych – Politechnika Koszalińska, Projekt Doposażenie infrastruktury badawczej Zakładu Spawalnictwa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie w nowoczesny system symulacji cykli termiczno-odkształceniowych procesów spawania – Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny, Projekt Doposażenie Środowiskowego Laboratorium Miernictwa Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki ZUT w Szczecinie – Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny, Projekt Laboratorium Ruchu Kolejowego – Uniwersytet Szczeciński, Projekt Centrum Eksploatacji Obiektów Pływających – Akademia Morska w Szczecinie

Inżynieria powierzchni, czyli pole wzajemnej współpracy

Jednym z pięciu projektów umieszczonych na ZLIB jest przedsięwzięcie naukowców Politechniki Koszalińskiej „Centrum badawczo-wdrożeniowe inżynierii powierzchni, projektowania i symulacji procesów oraz badań wibroakustycznych”. Pierwszym krokiem w realizacji tej wieloetapowej inwestycji jest rozwój bazy badawczej. Dlatego uczelnia planuje kupić nowoczesną aparaturę analityczną i zaprojektować oraz zbudować stanowisko technologiczne niezbędne do prowadzenia badań naukowych oraz prac B+R i wdrożeniowych w obszarze inżynierii powierzchni. Sprzęt w większości zaprojektują i stworzą koszalińscy naukowcy. To znacznie tańsze rozwiązanie niż kupno gotowych urządzeń na rynku. Nowa infrastruktura pozwoli poszerzyć ofertę badawczą i usługową uczelni. Badania prowadzone na Wydziale Technologii i Edukacji obejmują opracowywanie technologii wytwarzania warstw i powłok przeciwzużyciowych. Są one stosowane do podwyższania trwałości narzędzi i elementów maszyn wyjaśnia prof. dr hab. inż. Jan Walkowicz. Te skomplikowane dla laika procesy obróbki powierzchniowej narzędzi są wykorzystywane w przemyśle elektromaszynowym, drzewnym i meblarskim oraz rolno-spożywczym. A zatem wpisują się w rozwój inteligentnych specjalizacji regionu. Współpraca uczelni z przemysłem lub sektorem biznesu jest bowiem kluczowym warunkiem otrzymania dofinansowania z działania 1.3 – infrastruktura, która powstanie w wyniku realizacji projektu przynajmniej w 30% winna być wykorzystywana gospodarczo. Koszaliński projekt zakłada cztery główne formy transformacji wyników badań prowadzonych na Wydziale Technologii i Edukacji do praktyki przemysłowej:

  • udział przedsiębiorstw w projektach badawczo-rozwojowych
  • opracowywanie technologii wytwarzania warstw i powłok przeciwzużyciowych, dedykowanych dla wskazanych narzędzi i elementów maszyn, na bezpośrednie zlecenie zainteresowanych zakładów przemysłowych
  • świadczenie usług technologicznych wytwarzania warstw i powłok przeciwzużyciowych, według opracowanych wcześniej technologii, na narzędziach i elementach maszyn wykorzystywanych w procesach produkcyjnych przez zainteresowane zakłady przemysłowe
  • usługi w zakresie modelowania procesów i mechanizmów z wykorzystaniem zaawansowanego oprogramowania Comsol-Multiphysics.

Dla politechniki sojusz z przemysłem to nic nowego. – Relacje nauki i przemysłu z roku na rok są coraz ściślejsze. Projekt wzmocni tę współpracę, a jednocześnie poszerzy nasz potencjał badawczy i technologiczny – podkreśla prof. dr hab. inż. Witold Gulbiński, prorektor ds. nauki i rozwoju Politechniki Koszalińskiej.

Symulator ruchu i realne korzyści

Projekt „Laboratorium Ruchu Kolejowego” Uniwersytetu Szczecińskiego również znalazł się na liście kluczowych inwestycji badawczo-rozwojowych ujętych w Kontrakcie Terytorialnym i stara się o dofinansowanie z działania 1.3. Szczecińscy naukowcy wyszli naprzeciw oczekiwaniom sektora TSL – transport, spedycja i logistyka. W budynku Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług zamierzają utworzyć symulator ruchu kolejowego, który zapewni zbliżony do rzeczywistego obraz widziany w kabinie maszynisty przez przednią szybę pojazdu szynowego. W trakcie symulowanej jazdy ma być możliwa zmiana warunków atmosferycznych i widzialności. Symulator zostanie zaprojektowany i wykonany w wersji rozbudowanej oraz modułowej, co umożliwi badanie szerokiej gamy aspektów pracy różnych typów symulatorów, jak i środowiska pracy maszynisty. Nim się to jednak stanie, potrzeba dużych nakładów – pracy i środków finansowych na zakup i instalację aparatury oraz urządzeń.

Projekt bezpośrednio wpisuje się w dwie inteligentne specjalizacje związane z multimodalnym transportem i logistyką oraz produktami opartymi na technologiach informacyjnych. Unia Europejska kładzie nacisk na rozwój transportu przyjaznego środowisku, łączącego różne gałęzie transportowe, z naciskiem na transport kolejowy. Dzięki takiej polityce ma zmniejszyć się obciążenie dróg transportem ciężarowym, czego efektem będzie redukcja emisji szkodliwych gazów i hałasu. Taki kierunek rozwoju powoduje wzrost popytu na wszelkie usługi związane z rozwojem ruchu kolejowego. Wyniki szczecińskich badań będą miały zatem praktyczne przełożenie na optymalizację transportu szynowego oraz na wzrost jego bezpieczeństwa. – Na przedsięwzięciu skorzystają producenci symulatorów i firmy z branży informatycznej tworzące do nich oprogramowanie (technologie wirtualnej rzeczywistości). Ponadto zysk odniosą również polscy producenci taboru, którzy będą mogli używać istniejącej infrastruktury w zakresie badawczo-rozwojowym. Beneficjentami będą również przewoźnicy kolejowi zarówno z regionu, jak i kraju oraz zarządcy infrastruktury kolejowej. Posiadany potencjał badawczy pozwoli na wykorzystywanie laboratorium do celów naukowo-badawczych oraz szkoleniowych, jak też komercyjnych. Dzięki temu będziemy mogli efektywnie wykorzystać posiadaną infrastrukturę – podkreśla prof. dr hab. Juliusz Engelhart, dziekan Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu Szczecińskiego.

Zachodniopomorskie uczelnie coraz chętniej otwierają się na współpracę z praktykami i ludźmi biznesu. Dowodem na to jest również duże zainteresowanie naborem na Zachodniopomorską Listę Infrastruktury Badawczej na rzecz Przedsiębiorstw. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego ogłosił zatem drugą turę naboru, która potrwa do 17 listopada br. Na listę mogą zostać wpisane projekty przewidziane do realizacji na terenie województwa zachodniopomorskiego, polegające na tworzeniu lub rozwijaniu publicznej infrastruktury B+R w jednostkach naukowych, służące rozwojowi regionu.

Monika Wierżyńska